Waziri wa Madini aangaza nia ya kuongeza ushiriki wa Bulyanhulu
Waziri wa Madini alitangaza nia ya serikali ya kuongeza ushiriki wa wazalendo katika mgodi wa Bulyanhulu, ukiwarahisha Watanzania kuchangia zaidi katika mapato, ajira na fursa zinazotokana na uchumi wa madini. Tangazo liliweka Bulyanhulu, iliyo kwenye wilaya ya Ngara mkoa wa Kagera, katika agenda ya kubadilisha namna ya wazalendo wanavyopata mapato kutoka kwa miradi ya kadi.
Mgodi huu, unaozalisha dhahabu na mwanamaji, ni kituo muhimu kwa uchumi wa Kagera na taifa. Umuhusu wa wazalendo umekuwa mdogo hasa kwenye hisa na uendelevu wa mgodi, wakati wengi wanategemea kazi za moja kwa moja, biashara ya ndani na huduma za kila siku. Nia ya serikali inalenga kubatilisha mtiririko huo.
Msimamo wa serikali kuhusu Bulyanhulu
Katika ujumbe wake, waziri alisema serikali itaendelea kujadili njia ya kuongeza ushiriki wa wazalendo. Ushiriki unaweza kujumuisha zaidi ya kutoa kazi: kushiriki kwenye hisa, ununuzi wa vifaa, uendelevu wa miradi na kujenga ujuzi wa taasisi za wazalendo ndani.
Mchakato huo unapaswa kuhusisha serikali ya kuu, mwendawazi wa mgodi, viongozi wa jamii ya Ngara, wafanyabiashara na taasisi za fedha. Mabadiliko ya hisa, ikiwa yatathibitishwa, yanahitaji tathmini ya thamani, ukaguzi wa kisheria na muundo wa uwekezaji ulio wazi. Mafunzo ya kibiashara na msaada wa kawaida yanaweza kuanza kabla ya mazungumyo kamili.
Bulyanhulu kama nguvu ya uchumi wa Kagera
Bulyanhulu hutoa mapato kwa serikali, ajira na mahusiano ya kibiashara ndani ya Kagera. Utekelezaji wa miradi ya barabara, afya, maji na nguvu umeongeza matumizi ya wazalendo katika maeneo yaliyo karibu na mgodi, hivyo mgodi unakuwa kituo cha maisha kwa familia nyingi.
Serikali inaendelea kutafuta njia za kusaidia miradi na kupanua manufaa ya madini. Maelezo ya mpango wa kusaidia yanaonyesha umuhimu wa kuhusisha msaada wa kawaida na maendeleo ya kiuchumi. Mapato ya mgodi yakitafika kwa wakati na kwa uwazi yanaweza kusaidia kupanua msingi wa kodi za eneo, kuimarisha miundombinu na kusaidia biashara ndogo.
Ushiriki wa wazalendo unaweza kubatilisha manufaa
Moja ya njia rahisi ya kuongeza ushiriki ni kununua bidhaa na huduma kutoka kwa wazalendo wa eneo. Mgodi unahitaji chakula, mafumu, mabomba, usafirishaji, safi na huduma za mtaa. Kila kipengee kinachotoka ndani ya nchi kinaweza kuleta kipato kwa familia na kampuni, pale mkataba unalazimisha viwango vya ubora na malipo kwa wakati.
Ushiriki wa kifedha unaweza kuwa sehemu ya mpango, lakini unapaswa kuja na uwezo wa wazalendo kufahamu madini, uendelevu, usalama na bei. Mkataba wazi kuhusu mazingira, haki za jamii, vyanzo vya maji na uwajibikaji wa kila mshahara mdogo utasaidia kupunguza wasiwasi wa wawekezaji.
Reli ya kati na masoko mpya
Uchumi wa madini unategemea njia za usafirishaji zinazounganisha mgodi na masoko ya ndani na nchi za nyingine. Reli ya kati ya Tanzania inaweza kupunguza muda na gharama ya kubeba vyalaza vya dhahabu na madini, hasa kwa kuelezea Bulyanhulu na vituo vya biashara kama Dar es Salaam.
Maelezo ya reli ya kati yanaeleza jinsi mradi huu unaweza kusaidia kujenga mfuko wa usafirishaji wa taifa. Kwa Bulyanhulu, matokeo yake yatakuwa ya kuchangia uchumi wa taifa na kutoa fursa kwa vijana wanaotaka kujihusisha na biashara ya mizigo, magengeji na masafi. Barabara za kufikia vituo vya kupakia na taarifa za bei zinapaswa kukamilisha ili manufaa yao yawe endeleu.
Vijana na ujuzi wa madini
Mgodi wa Bulyanhulu unatoa nafasi za kazi za moja kwa moja, lakini vijana wanaohitaji mafunzo zaidi ya kazi za kawaida. Wanaweza kuwa mafundi wa kiolesura, wahandisi, wataalamu wa usalama, watunzaji wa vifaa na wataalamu wa mazingira. Vyuo vya teknolojia, vyuo vya ukingo na taasisi za mafunzo ya madini vinaweza kuchangia kutoa vijana wenye ujuzi unaohitajika.
Mawazo ya vijana yanapaswa kukusanyika mapema ya maamuzi, siyo kutoa tu wale wanaotaka kazi. Mwingiliano wa wawakilishi wa vijana unaweza kuwa njia ya kujenga msimamo wa pamoja kuhusu ajira, ufunzaji na biashara ya ndani. Programu za mafunzo ya biashara, mikredi na maelekezo ya uwekezaji zinaweza kubadilisha ushiriki wa vijana kutoka ombi la kazi kuwa mchango wa kijiji.
Hatua za utekelezaji
Mwanzo wa utekelezaji ni mazungumzo kati ya serikali, mwendawazi wa mgodi na wawakilishi wa jamii za Bulyanhulu. Mazungumzo hayo yanapaswa kueleza malengo, hatua za muda mfupi na mrefu, na jinsi taarifa zake zitawasilishwa kwa Watanzania. Uzoefu wa wananchi kuhusu vipindi vya kazi, malipo na huduma za msingi unapaswa kuingizwa kwenye majukumu ya mpango.
Vipimo vinavyotarajiwa ni kiwango cha ununuzi wa bidhaa kutoka ndani ya nchi, idadi ya vijana waliofundishwa, nafasi za kazi kwa wananchi na gharama za miundombinu zinazochangia kwa mfuko wa umma. Takwimu na ripoti za mwaka zinaweza kuchapishwa kwa lugha rahisi. Mpango pia unapaswa kuhakikisha matumizi yaliyo salama ya maji, ardhi na hewa, huku ukizingatia maisha ya wazalendo wa mtaa.
Serikali ya Tanzania inapaswa kuchapisha ratiba ya mazungumzo na kuwa wazi kuhusu hatua zake. Wazalendo wa Bulyanhulu, wafanyabiashara wa ndani, vikundi vya vijana na wawakilishi wa jamii wanaweza kushiriki kwa kutoa maoni na kujenga msimamo wa pamoja, ili mchango wa uchumi wa madini uwe wa muda mrefu na uliofair.
Sibuka Media itaendelea kuliefu maendeleo ya Bulyanhulu na kutoa taarifa za mwisho. Wadau wa madini wanaombwa kushiriki katika mazungumyo haya kupitia njia zilizo za rasmi, ili michango yao iwe sehemu ya muundo mpya wa uchumi wa madini.