Waziri Atangaza Sheria Mpya za Usalama wa Vyakula

Waziri anayesimamia viwango vya afya ametangaza kanuni mpya zinazolenga kuimarisha usalama wa vyakula nchini Tanzania. Hatua hiyo inahusu namna chakula kinavyozalishwa, kuhifadhiwa, kusafirishwa, kuuzwa na kutangazwa kwa walaji.

Sheria hizo zinatarajiwa kuongeza uwazi kuhusu viambato, muda wa matumizi, usafi wa maeneo ya biashara na wajibu wa wazalishaji. Lengo kuu ni kupunguza madhara yanayotokana na vyakula vilivyochafuliwa, vilivyoharibika au visivyokidhi viwango vya kitaifa.

Kwa watumiaji, mabadiliko haya yanaweza kuleta ulinzi mkubwa zaidi katika masoko, migahawa, maduka makubwa na maeneo ya vyakula vya mitaani. Kwa wafanyabiashara, yanahitaji uelewa wa mapema na maandalizi ya kufuata masharti mapya.

Kanuni zinalenga kulinda afya ya mlaji

Sheria mpya zinatoa msisitizo kwenye udhibiti wa uchafuzi wa chakula unaoweza kusababishwa na bakteria, kemikali au matumizi yasiyodhibitiwa ya vihifadhi. Wazalishaji watahitajika kuhakikisha malighafi zinatoka kwenye vyanzo vinavyotambulika na zinatunzwa katika mazingira salama.

Ukaguzi wa mara kwa mara unaweza kufanyika katika viwanda, maghala, masoko na maeneo ya uuzaji. Maafisa wa afya wanatarajiwa kuangalia hali ya usafi, joto la kuhifadhia bidhaa zinazoharibika haraka na namna wafanyakazi wanavyoshughulikia chakula.

Hatua hii ni muhimu kwa sababu magonjwa yatokanayo na chakula huathiri watoto, wazee na watu wenye kinga dhaifu kwa kiwango kikubwa. Utekelezaji wenye usawa utasaidia kulinda afya bila kuwaonea wafanyabiashara wanaojitahidi kufuata taratibu.

Lebeli na ufuatiliaji wa bidhaa

Miongoni mwa maeneo yanayotarajiwa kupewa uzito ni uwekaji wa taarifa sahihi kwenye vifungashio. Taarifa hizo zinahusisha jina la bidhaa, viambato, tarehe ya kutengenezwa, muda wa mwisho wa matumizi, maelekezo ya uhifadhi na taarifa za mtengenezaji.

Kwa bidhaa zinazoweza kusababisha mzio, ni muhimu kutaja viambato kama karanga, maziwa, mayai au ngano. Lebeli iliyo wazi humsaidia mlaji kufanya uamuzi unaofaa na kurahisisha ufuatiliaji endapo tatizo litatokea.

Biashara ya ndani na ya kikanda pia inahitaji mifumo thabiti ya udhibiti. Katika muktadha huo, mazungumzo ya bidhaa kati ya Tanzania na Kenya yanaonyesha umuhimu wa kuweka viwango vinavyoeleweka katika biashara ya mipakani.

Usafi katika uzalishaji na biashara

Wamiliki wa migahawa, vibanda vya chakula na masoko watahitajika kuzingatia usafi wa vyombo, maji, maeneo ya kupikia na sehemu za kuhifadhia bidhaa. Wafanyakazi wanaoshughulika na chakula wanaweza kuhitajika kupatiwa mafunzo kuhusu unawaji wa mikono, mavazi ya kazi na kuzuia uchafuzi wa chakula.

Sheria hizo pia zinapaswa kuangalia usafirishaji wa nyama, samaki, maziwa na vyakula vilivyopikwa. Magari yanayotumika kusafirisha bidhaa hizo yanahitaji kuwa safi na, pale inapohitajika, kuwa na mfumo wa kudhibiti joto.

Eneo la udhibiti Kinachotarajiwa kwa biashara Faida kwa mlaji
Lebeli Kuweka taarifa kamili na zinazosomwa kwa urahisi Kujua anachonunua na muda wa matumizi
Usafi Kusafisha vifaa, maji na maeneo ya kazi Kupunguza maambukizi yatokanayo na chakula
Uhifadhi Kudhibiti joto na kuzuia bidhaa kuchanganyika Kuhifadhi ubora na usalama wa chakula
Ukaguzi Kutoa kumbukumbu na kuruhusu uchunguzi Kuongeza uwajibikaji wa wazalishaji

Changamoto kwa wafanyabiashara wadogo

Wafanyabiashara wadogo wanaweza kukutana na gharama za kuboresha vifaa, vifungashio, maghala na mafunzo ya wafanyakazi. Kwa baadhi yao, masharti mapya yanaweza kuonekana kuwa magumu ikiwa elimu na muda wa maandalizi havitatolewa kwa kiwango cha kutosha.

Serikali na mamlaka za mitaa zinapaswa kutoa mwongozo unaoeleweka kwa lugha rahisi. Mafunzo, ukaguzi wa ushauri na vipindi vya mpito vinaweza kusaidia biashara kufuata sheria kabla ya kuanza kuchukuliwa hatua za adhabu.

Ushirikishwaji wa wazalishaji wa bidhaa za asili, wachuuzi wa masoko na watoa huduma za upishi ni muhimu. Kanuni zitakapozingatia mazingira halisi ya biashara, utekelezaji wake utakuwa na ufanisi zaidi.

Adhabu na uwajibikaji wa mamlaka

Sheria mpya zinatarajiwa kuweka hatua dhidi ya wanaouza chakula kilichoisha muda, bidhaa bandia au chakula kilichohifadhiwa katika mazingira hatarishi. Adhabu zinaweza kuhusisha faini, kusimamishwa kwa shughuli, kuondolewa kwa bidhaa sokoni au kufikishwa mahakamani kulingana na ukubwa wa kosa.

Hata hivyo, utekelezaji unahitaji uwazi na kutobagua. Ukaguzi unapaswa kufanyika kwa kuzingatia ushahidi, huku wafanyabiashara wakipewa nafasi ya kueleza changamoto na kurekebisha mapungufu pale kosa halijasababisha madhara makubwa.

Wananchi pia wanapaswa kujua namna ya kutoa taarifa kuhusu bidhaa hatarishi. Mfumo wa malalamiko unaopatikana kupitia simu, mitandao ya kidijitali na ofisi za afya unaweza kusaidia mamlaka kuchukua hatua mapema.

Taarifa sahihi kwa umma

Elimu kwa walaji ni sehemu muhimu ya utekelezaji wa sheria. Wananchi wanahitaji kufundishwa kusoma lebeli, kuangalia tarehe ya mwisho wa matumizi, kutambua vifungashio vilivyoharibika na kuhifadhi risiti za manunuzi.

Vyombo vya habari, redio na televisheni vinaweza kufikisha ujumbe huu kwa jamii za mijini na vijijini. Matangazo rasmi yanapaswa kuwa wazi kuhusu tarehe ya kuanza kwa kanuni, wajibu wa kila upande na maeneo ya kupata msaada.

Katika mawasiliano ya sera za umma, uwazi hujenga uelewa na kupunguza uvumi. Kama ilivyo kwa taarifa nyingine za kitaifa, ikiwemo msamaha kwa wafungwa 500, wananchi wanahitaji maelezo yanayotoka kwenye vyanzo rasmi na yanayoweza kuthibitishwa.

Hatua muhimu kwa biashara na walaji

Wadau wanaweza kuanza maandalizi kabla ya utekelezaji kamili wa sheria kwa kuchukua hatua hizi:

Utekelezaji wa kanuni hizi utahitaji ushirikiano kati ya serikali, wazalishaji, wafanyabiashara, wataalamu wa afya na walaji. Fuatilia Sibuka Media, Radio Sibuka Maisha na TV Sibuka Maisha kwa taarifa zinazohusu sheria hiyo, usalama wa chakula na athari zake kwa jamii.