Wananchi wa Shinyanga walilia ardhi ya kilimo mbele ya migodi

Wananchi wa baadhi ya maeneo ya Shinyanga wameeleza kuwa upanuzi wa shughuli za uchimbaji wa dhahabu unapunguza ardhi inayotumika kwa kilimo na ufugaji. Kwao, suala hilo limeanza kugusa moja kwa moja uzalishaji wa chakula, kipato cha kaya na usalama wa maisha ya vijijini.

Wakazi hao wanataka tathmini ya wazi kuhusu namna leseni za uchimbaji zinavyotolewa, fidia inavyolipwa na ardhi inayotengwa kwa shughuli za uzalishaji. Wanasema rasilimali za madini zinapaswa kuleta manufaa kwa jamii bila kuondoa msingi wa kilimo unaowalisha.

Ardhi ya kilimo inapungua

Shinyanga ni miongoni mwa mikoa ambayo wakazi wake hutegemea kilimo cha mazao kama pamba, mahindi, mtama, mpunga na kunde. Ardhi hiyo inapogeuzwa kuwa eneo la migodi, mashamba hupungua na familia hulazimika kutafuta maeneo mapya ya kulima, wakati mwingine mbali na makazi yao.

Wananchi wanaeleza kuwa uchimbaji wa dhahabu umeongeza ushindani wa matumizi ya ardhi. Mashimo, barabara za migodini, mabwawa ya kuhifadhia maji na maeneo ya uchakataji wa madini huchukua nafasi ambayo hapo awali ilitumika kwa uzalishaji wa chakula au malisho ya mifugo.

Fidia na ushirikishwaji wa jamii

Malalamiko mengine yanahusu mchakato wa fidia. Baadhi ya wananchi wanadai kuwa hawapati taarifa za kutosha kuhusu thamani ya ardhi, mazao, nyumba na miti kabla ya eneo kuchukuliwa kwa ajili ya uchimbaji. Wengine wanasema malipo yanapochelewa, familia hushindwa kuanza maisha katika maeneo mbadala.

Ushirikishwaji wa jamii unapaswa kufanyika kabla ya uamuzi wa mwisho, si baada ya shughuli kuanza. Uzoefu wa mijadala kuhusu matumizi ya ardhi katika mikoa mingine unaonyesha umuhimu wa kusikiliza wananchi mapema, kama inavyoonekana katika taarifa kuhusu madai ya wakazi Tabora.

Athari kwa uzalishaji wa chakula

Kupungua kwa mashamba kunaweza kuongeza utegemezi wa chakula kinachotoka maeneo mengine na kupandisha gharama za maisha. Familia zinazopoteza ardhi pia zinaweza kukosa chanzo cha mbegu, chakula cha mifugo na mapato ya msimu, hasa pale ambapo ajira za migodini hazitoshelezi mahitaji ya wakazi wote.

Wananchi wanahofia pia uchafuzi wa vyanzo vya maji kutokana na kemikali na taka za uchimbaji. Maji yakichafuliwa au kupungua, kilimo cha umwagiliaji, mifugo na matumizi ya nyumbani huathirika. Hatari hizi zinahitaji ufuatiliaji wa karibu wa mamlaka za mazingira na wataalamu wa afya ya jamii.

Ajira na manufaa ya dhahabu

Wamiliki wa migodi na serikali wamekuwa wakieleza kuwa uchimbaji wa dhahabu huleta ajira, mapato ya kodi na fursa za biashara. Hata hivyo, wakazi wa maeneo yenye migodi wanataka manufaa hayo yaonekane katika huduma za msingi kama shule, vituo vya afya, barabara na maji safi.

Ajira za muda mfupi haziwezi kuchukua nafasi ya ardhi ya kudumu ya kilimo bila mpango madhubuti. Jamii inahitaji mikataba ya uwazi, mafunzo ya ujuzi, zabuni kwa wafanyabiashara wa eneo husika na sehemu ya mapato inayotumika kuboresha maisha ya wananchi.

Serikali inapaswa kusawazisha maslahi

Mamlaka husika zinapaswa kufanya ukaguzi wa leseni, mipaka ya migodi na utekelezaji wa tathmini za athari kwa mazingira. Pia ni muhimu kuweka wazi maeneo yanayolindwa kwa kilimo na kuhakikisha kuwa shughuli za madini hazivunji mipango ya matumizi ya ardhi ya vijiji.

Mjadala huu unahusiana pia na changamoto pana za mazingira na mabadiliko ya tabianchi. Taarifa kuhusu mkutano wa hali ya hewa inaonyesha kwa nini usimamizi wa ardhi, maji na mazingira unahitaji kupewa uzito katika sera za maendeleo.

Suluhisho linalolinda maisha

Suluhisho linahitaji mazungumzo ya wazi kati ya wananchi, serikali za mitaa, wawekezaji na wataalamu wa ardhi. Kila eneo linalopendekezwa kwa uchimbaji linapaswa kuchunguzwa kwa kuzingatia thamani yake kwa kilimo, malisho, vyanzo vya maji na urithi wa jamii.

Wananchi wanapaswa kupata msaada wa kisheria na taarifa rahisi kuhusu haki zao. Wakati huo huo, serikali inaweza kuimarisha kilimo chenye tija katika maeneo salama, kusaidia teknolojia ya umwagiliaji na kuzuia uchimbaji haramu unaoharibu ardhi bila uwajibikaji. Katika utekelezaji wa sera, uwazi wa viongozi ni muhimu, kama inavyosisitizwa katika habari kuhusu mabadiliko ya uongozi serikalini.

Sibuka Media itaendelea kufuatilia madai ya wananchi wa Shinyanga, majibu ya mamlaka na hatua zinazochukuliwa kulinda ardhi ya kilimo. Endelea kufuatilia habari, sauti na video za Radio Sibuka Maisha na TV Sibuka Maisha ili kupata taarifa zinazogusa maisha ya jamii.