Wananchi wa Iringa wadai maji safi vijiji vya pembezoni

Wananchi wa Iringa wadai huduma za maji safi hazifiki vijiji vya pembezoni, hali inayowalazimu kutembea umbali mrefu kutafuta maji kwa matumizi ya nyumbani. Malalamiko hayo yameibua mjadala kuhusu usawa wa huduma za msingi kati ya maeneo ya mijini na vijiji vilivyo mbali na vituo vya biashara.

Baadhi ya wakazi wanasema hutumia mito, mabwawa na visima visivyo na uhakika wa usalama wa kiafya. Wakati wa kiangazi, vyanzo hivyo hukauka au kuchafuliwa na shughuli za mifugo, kilimo na matumizi mengine ya kila siku.

Tatizo hilo linaathiri zaidi wanawake, watoto na watu wenye ulemavu ambao mara nyingi hubeba jukumu la kutafuta maji. Watoto hufika shuleni wakiwa wamechoka, huku familia zikitumia muda na fedha nyingi kununua maji kutoka kwa wachuuzi.

Wananchi wanataka mipango ya maji iongozwe kwa kuzingatia mahitaji halisi ya vijiji, badala ya kuishia kwenye maeneo yenye wakazi wengi pekee. Wanasema uwazi katika utekelezaji wa miradi na ushirikishwaji wa jamii ni muhimu ili huduma ziwafikie walengwa.

Chanzo cha tatizo kinaonekana vijijini

Baadhi ya vijiji vya pembezoni havina mabomba ya maji, matenki wala visima virefu vinavyoweza kutoa huduma mwaka mzima. Miundombinu iliyopo katika maeneo machache imezeeka, huku pampu zikiharibika na kuchelewa kutengenezwa kutokana na ukosefu wa fedha na mafundi wa karibu.

Wakazi wanasema ahadi za miradi ya maji zimekuwa zikitolewa mara kwa mara, lakini utekelezaji wake hauendani na kasi ya ongezeko la watu. Katika baadhi ya maeneo, wananchi wamechangia ujenzi wa vyanzo vya maji, lakini wanahitaji msaada wa kitaalamu na kifedha kutoka serikalini.

Mzigo mkubwa kwa familia

Maji yanapopatikana kwa shida, familia hulazimika kuchagua kati ya kununua maji na kugharamia mahitaji mengine kama chakula, matibabu au elimu. Bei huongezeka zaidi wakati wa ukame, hasa pale ambapo magari ya kusambaza maji yanapofika mara chache.

Changamoto hiyo pia inahusishwa na hatari za kiafya. Maji yasiyotibiwa yanaweza kusababisha magonjwa ya tumbo, kuhara na maambukizi mengine, huku vituo vya afya vijijini vikibeba mzigo wa kutibu magonjwa yanayoweza kuzuiwa kwa upatikanaji wa maji salama.

Wananchi wataka uwajibikaji

Wakazi wanataka taarifa za bajeti, muda wa kukamilisha miradi na maeneo yatakayohudumiwa zitolewe wazi. Wanasema mikutano ya vijiji inapaswa kutumika kueleza hatua za utekelezaji, changamoto za zabuni na namna wananchi watakavyoshiriki katika kulinda miundombinu.

Suala hili linahitaji ufuatiliaji wa karibu kutoka kwa viongozi wa vijiji, halmashauri na mamlaka za maji. Ripoti za maendeleo zinapowasilishwa kwa uwazi, jamii inaweza kufuatilia kama fedha zimetumika ipasavyo na kama mabomba yamefika kwenye maeneo yaliyopangwa.

Suluhisho linahitaji mpango wa kudumu

Wataalamu wa sekta ya maji wanashauri ujenzi wa visima virefu, uvunaji wa maji ya mvua, mabwawa madogo na mifumo ya kusukuma maji kwa kutumia nishati ya jua. Njia hizo zinaweza kupunguza utegemezi wa vyanzo vya msimu na kusaidia vijiji kupata huduma katika kipindi chote cha mwaka.

Pamoja na ujenzi mpya, matengenezo ya mara kwa mara ni muhimu. Kamati za watumiaji wa maji zinapaswa kupewa mafunzo ya kusimamia mapato, kutunza pampu na kutoa taarifa mapema panapotokea hitilafu.

Maji na maendeleo ya uchumi

Upatikanaji wa maji safi una uhusiano wa moja kwa moja na shughuli za kilimo, ufugaji na biashara ndogo. Vijiji vinapokuwa na huduma ya uhakika, wananchi hutumia muda mwingi kuzalisha badala ya kusafiri kutafuta maji.

Wajasiriamali wanaweza pia kuanzisha huduma za kuchuja, kuhifadhi na kusambaza maji kwa njia inayozingatia viwango vya afya. Hata hivyo, uwekezaji huo unahitaji sera rafiki, usimamizi mzuri na taarifa sahihi kuhusu fursa zilizopo katika sekta ya biashara vijijini.

Sauti za vijiji zisipuuzwe

Wananchi wanasisitiza kuwa kipaumbele kisiwe kujenga mradi na kuuacha bila mfumo wa uendeshaji. Wanataka viongozi kuhakikisha kila kituo kina vifaa vinavyofanya kazi, chanzo kinacholindwa na mpango wa kukabiliana na ukame.

Mjadala wa huduma za maji unapaswa kuangalia pia changamoto nyingine zinazokabili jamii, ikiwamo matumizi ya ardhi na upanuzi wa makazi. Ufuatiliaji wa kina kuhusu masuala hayo unaweza kupatikana katika taarifa ya mgogoro wa ardhi Iringa, unaoonyesha umuhimu wa mipango shirikishi katika maendeleo ya vijiji.

Mamlaka husika ziwape wananchi majibu ya wazi, ziweke ratiba za miradi hadharani na zihakikishe fedha za maji zinawafikia wanaozihitaji. Wananchi nao waendelee kushiriki katika kulinda vyanzo, kufuatilia miradi na kutoa taarifa kuhusu changamoto ili huduma ya maji safi ifike kila kijiji cha Iringa.