Wananchi wa Geita wadai ushirikiano wa kampuni za madini

Wananchi wa Geita wameibua malalamiko kuhusu ushirikishwaji wa jamii katika mipango ya afya inayotekelezwa na kampuni za madini. Wakazi hao wanasema baadhi ya miradi inayotangazwa kama sehemu ya uwajibikaji kwa jamii haijajengwa kwa kuzingatia mahitaji halisi ya vijiji vinavyozunguka migodi.

Kwa mujibu wa maoni yanayotolewa katika maeneo mbalimbali ya Geita, changamoto zinazowakabili wananchi ni pamoja na uhaba wa vituo vya afya, upungufu wa dawa, huduma ndogo za uzazi na umbali mrefu wa kufuata matibabu. Wanataka kampuni zinazofanya shughuli za uchimbaji zishirikiane kwa karibu na serikali za mitaa na wananchi kabla ya kuamua aina ya msaada wa kutoa.

Hoja hiyo imeibuka wakati sekta ya madini ikiendelea kuwa muhimu kwa uchumi wa mkoa na taifa. Pamoja na mapato na ajira zinazotokana na shughuli hizo, wananchi wanataka kuona manufaa yakigusa maisha yao ya kila siku, hasa katika afya, elimu, maji na mazingira.

Suala hili linahitaji majadiliano ya wazi kati ya kampuni, viongozi wa eneo na jamii. Taarifa sahihi kuhusu miradi inayotekelezwa, fedha zilizotengwa na matokeo yaliyopatikana inaweza kusaidia kupunguza malalamiko na kujenga imani kwa pande zote.

Wananchi wanataka sauti yao isikike

Wakazi wanaeleza kuwa mara nyingi maamuzi kuhusu miradi ya kijamii hufanywa bila vikao vya kutosha na wananchi. Baadhi ya miradi huanza baada ya mahitaji kutambuliwa na kampuni au mamlaka, badala ya kuanzia katika tathmini inayowahusisha watumiaji wa huduma.

Kwao, ushirikishwaji haupaswi kuwa hafla ya kukabidhi vifaa au jengo pekee. Unapaswa kuhusisha mikutano ya vijiji, ukusanyaji wa maoni ya wanawake, vijana na watu wenye ulemavu, pamoja na ufuatiliaji wa matumizi ya rasilimali. Wananchi wanaweza kufikisha maoni yao kupitia vyombo mbalimbali, ikiwemo Radio Sibuka Maisha, ili mjadala ufikie hadhira pana.

Afya inahitaji mipango ya muda mrefu

Wakazi wa maeneo ya migodi wanasisitiza kuwa kujenga chumba cha zahanati au kutoa gari la wagonjwa pekee hakutoshi. Huduma endelevu inahitaji watumishi wenye sifa, dawa za kutosha, vifaa vya uchunguzi, umeme wa uhakika na mfumo wa rufaa unaofanya kazi.

Pia kuna haja ya kuangalia athari za shughuli za uchimbaji kwa afya ya jamii. Vumbi, uchafuzi wa maji, ajali kazini na changamoto za afya ya uzazi vinahitaji tafiti na mipango maalumu. Kampuni zinapaswa kushirikiana na wataalamu wa afya pamoja na mamlaka za serikali ili miradi iwe na msingi wa takwimu na mahitaji yanayothibitishwa.

Uwazi kuhusu fedha na matokeo

Malalamiko ya kutoshirikishwa yanaweza kupungua ikiwa kampuni zitaweka wazi kiasi cha fedha kinachotengwa kwa miradi ya uwajibikaji kwa jamii. Taarifa hizo zinapaswa kuonyesha eneo la mradi, gharama, muda wa utekelezaji, mkandarasi na idadi ya wananchi walionufaika.

Vilevile, jamii inahitaji kupewa nafasi ya kukagua kama miradi imekamilika kwa viwango vilivyokubaliwa. Taarifa za maendeleo ya Geita na maeneo mengine zinapatikana kupitia habari za Sibuka Media, jambo linalosaidia kuendeleza ufuatiliaji wa umma na uwajibikaji wa taasisi.

Serikali za mitaa zina wajibu muhimu

Wananchi wanatarajia serikali za vijiji, halmashauri na viongozi wa mkoa kusimamia ushirikiano huo kwa karibu. Serikali za mitaa zina taarifa kuhusu vituo vyenye mahitaji makubwa, idadi ya wagonjwa na changamoto zinazojitokeza katika kila kata.

Mamlaka hizo pia zinapaswa kuhakikisha mikataba na makubaliano ya miradi ya kijamii hayabaki kuwa nyaraka zisizofikika kwa wananchi. Vikao vya hadhara, mabango ya taarifa na ripoti za mara kwa mara vinaweza kusaidia jamii kufahamu wajibu wa kila upande na namna ya kutoa malalamiko.

Mazingira bora ya mazungumzo

Kampuni za madini zinapopokea malalamiko ya jamii, zinapaswa kuyachukulia kama sehemu ya kuboresha uendeshaji, badala ya kuyaona kama upinzani dhidi ya uwekezaji. Mazungumzo ya mara kwa mara yanaweza kusaidia kutambua changamoto mapema na kuzuia migogoro inayoweza kuathiri shughuli za kiuchumi.

Mjadala huo unapaswa kuzingatia pia uzoefu wa kimataifa kuhusu uwajibikaji wa kampuni, haki za jamii na ulinzi wa mazingira. Wasomaji wanaweza kufuatilia uchambuzi wa masuala ya kimataifa kupitia tathmini ya sera za nje ili kuona namna uwazi na ushirikishwaji unavyopewa uzito katika maeneo mengine.

Wananchi wa Geita, kampuni za madini na serikali wanapaswa kuanzisha mfumo wa pamoja wa kupanga, kutekeleza na kutathmini miradi ya afya. Ripoti za utekelezaji ziwekwe wazi, mikutano ya jamii ifanyike kwa ratiba maalumu, na malalamiko yashughulikiwe kwa muda unaojulikana. Sibuka Media itaendelea kuwasikiliza wananchi na kufuatilia taarifa zinazogusa maendeleo, afya na uwajibikaji katika jamii.