Bunge lachunguza ubora wa dawa hospitali za serikali

Uchunguzi wa bunge kuhusu ubora wa dawa zinazotumiwa katika hospitali za serikali umeibua mjadala mpana kuhusu usalama wa wagonjwa, uwajibikaji wa taasisi na ufanisi wa mfumo wa afya nchini Tanzania. Maswali hayo yanahusu dawa zinazodaiwa kutofanya kazi ipasavyo, kuchelewa kwa usambazaji na namna malalamiko ya wagonjwa yanavyoshughulikiwa.

Hospitali za umma hutegemewa na mamilioni ya wananchi, hasa wale wanaoshindwa kumudu gharama za matibabu katika vituo binafsi. Kwa sababu hiyo, ubora wa dawa, upatikanaji wake na maelekezo sahihi ya matumizi ni sehemu muhimu ya haki ya kupata huduma salama za afya.

Bunge linapochunguza suala hili, lengo si kutafuta lawama pekee. Ni kutambua mianya iliyopo katika ununuzi, uhifadhi, usafirishaji, utoaji na ufuatiliaji wa dawa ili hatua za kudumu zichukuliwe.

Mjadala huu pia una umuhimu kwa wafanyakazi wa afya. Madaktari, wauguzi na wafamasia wanahitaji dawa zinazokidhi viwango pamoja na taarifa sahihi za kitaalamu ili waweze kutoa matibabu yanayoaminika.

Sababu za uchunguzi wa bunge

Malalamiko kuhusu dawa yanaweza kujitokeza kwa sababu mbalimbali, zikiwamo dawa kuisha muda wa matumizi, kuhifadhiwa katika mazingira yasiyofaa au kutolewa kwa wagonjwa bila maelekezo yanayoeleweka. Wakati mwingine mgonjwa anaweza kudhani dawa haifanyi kazi, kumbe tatizo limetokana na dozi isiyokamilika au matumizi yasiyofuata ushauri wa mtaalamu.

Hata hivyo, malalamiko yanapojirudia kutoka hospitali tofauti, yanahitaji uchunguzi wa kitaalamu na wa wazi. Bunge linaweza kuhitaji taarifa kutoka Wizara ya Afya, Mamlaka ya Dawa na Vifaa Tiba, Bohari ya Dawa na uongozi wa hospitali ili kujenga picha kamili ya hali ilivyo.

Maswali yanayohitaji majibu

Kamati husika inaweza kuchunguza namna zabuni za dawa zinavyotangazwa, vigezo vinavyotumiwa kuwachagua wazabuni na hatua zinazochukuliwa kabla ya dawa kuingia kwenye mfumo wa huduma. Vipimo vya maabara, uthibitishaji wa vifungashio na ufuatiliaji wa namba za bechi ni muhimu katika kuzuia bidhaa hafifu.

Aidha, uwajibikaji wa taasisi unapaswa kwenda sambamba na uwazi wa taarifa. Kama ilivyo kwa masuala mengine ya usimamizi wa taasisi za umma, wananchi wanapaswa kupata maelezo yanayoeleweka kuhusu hatua zilizochukuliwa; mfano wa mjadala mpana kuhusu uwajibikaji wa taasisi unaonyesha umuhimu wa viongozi kutoa taarifa kwa umma.

Bunge linaweza pia kuhoji kama hospitali zina mifumo ya kuripoti madhara ya dawa, dawa bandia au dawa zilizoshindwa kukidhi viwango. Taarifa hizo zikikusanywa kwa wakati, wataalamu wanaweza kuondoa bidhaa husika sokoni na kuzuia madhara kuenea.

Mnyororo wa dawa kutoka kiwandani hadi kwa mgonjwa

Ubora wa dawa huathiriwa katika kila hatua ya mnyororo wa usambazaji. Dawa inaweza kuwa salama ilipotoka kiwandani, lakini ikaharibika kutokana na joto kali, unyevunyevu, mwanga au usafirishaji usiozingatia masharti. Maghala na vituo vya kutolea huduma vinahitaji vifaa vya kutosha vya kuhifadhi bidhaa hizo.

Mfumo wa kidijitali wa kufuatilia dawa unaweza kusaidia kujua dawa ilitoka wapi, ilifika lini na iligawiwa katika kituo gani. Pia, ukaguzi wa mara kwa mara wa stoo unapaswa kuambatana na utoaji wa dawa kwa kuzingatia muda wa mwisho wa matumizi, ili kupunguza upotevu na hatari kwa wagonjwa.

Athari kwa wagonjwa na wahudumu

Dawa isiyokidhi viwango inaweza kuchelewesha kupona, kuongeza gharama za matibabu au kusababisha usugu wa vimelea iwapo antibiotiki zitatumika vibaya. Kwa wagonjwa wenye magonjwa sugu, kama kisukari, shinikizo la damu na kifua kikuu, kukosekana kwa dawa sahihi kunaweza kuleta madhara makubwa zaidi.

Wahudumu wa afya nao hukabiliwa na shinikizo wanapokosa dawa zinazohitajika. Wanapolazimika kubadili tiba, kuwaelekeza wagonjwa kununua dawa nje ya hospitali au kushughulikia malalamiko bila taarifa kamili, imani ya wananchi katika huduma za umma hupungua.

Viashiria vya kufuatilia na hatua za haraka

Uchunguzi wa bunge unaweza kutoa matokeo yenye maana iwapo utazingatia ushahidi wa nyaraka, vipimo vya maabara na uzoefu wa wagonjwa. Taarifa za hospitali zinapaswa kulinganishwa na kumbukumbu za manunuzi, usafirishaji na matumizi ya dawa.

Mambo muhimu ya kuchunguzwa ni haya:

Kwa upande wa suluhisho, taasisi zinahitaji kuweka viwango vinavyopimika na kuwajibisha wahusika pale taratibu zinapokiukwa. Ushirikiano kati ya serikali, wataalamu wa afya, wabunge na wananchi wa maeneo husika unaweza kusaidia kuibua matatizo mapema; taarifa kuhusu uongozi wa Mkuranga inakumbusha umuhimu wa ufuatiliaji wa karibu katika ngazi ya wilaya.

Hatua za msingi zinaweza kujumuisha:

Matokeo ya uchunguzi yanapaswa kuwekwa wazi kwa umma, pamoja na ratiba ya utekelezaji wa mapendekezo. Wananchi hawahitaji kauli za jumla pekee; wanahitaji kuona dawa salama, taarifa za kuaminika na huduma inayoweka afya yao mbele.

Sibuka Media itaendelea kufuatilia mijadala ya bunge, kauli za wataalamu na hatua zinazochukuliwa katika hospitali za serikali. Fuatilia habari, uchambuzi wa Radio Sibuka Maisha na vipindi vya TV Sibuka Maisha ili kupata taarifa zinazoeleza kwa uwazi masuala yanayogusa afya ya jamii.