Bunge lapitisha muswada wa kuanzisha tume ya vyombo vya habari

Bunge la Tanzania liliamua kuahidi majadali ya muswada wa kuanzisha tume ya usimamizi wa vyombo vya habari ili wabunge waweze kuendelea kujadili mapendekezo hayo baada ya kupata taarifa zaidi. Hatua hii haijasitisha muswada; bado haujapitishwa kwa mkato wala haujawa sheria.

Kuahidiwa kuna maana kwa sifa za mfumo wa habari nchini, hasa kwa vyombo vinavyotumika kutoa taarifa kwa jamii. Mchakato huu utaathiri redio za miji, televisheni, tovuti, mitandao na vyombo vya habari vya ndani ambavyo vinahudumia watu wa kila umma.

Hatua ya bunge na mjadala wa upya

Uamuzi wa kuahidi majadali ulitokana na mahitaji ya kupewa muda wa kuangalia zaidi mifano ya usimamizi. Maagizo ya mjadala yaliyotolewa yanawezesha kurudi na swali la namna ambavyo bunge litakavyoshiriki mjadala huo wakati wa kikao kijacho.

Wakati wa majadili, wabunge wanaweza kujali namna ya kutoa muundo wa kila wakati ambao unalingana na mahusiko ya Serikali katika kudhibiti taarifa. Maagizo mapya yatapaswa kusaidia wote wa Bunge kufanya maamuzi kwa kielelezo, badala ya kuzunguka maswali muhtasari kuhusu madaraka ya tume.

Msimamo wa serikali kuhusu usimamizi

Serikali imesema kuwa mfumo mpya unapaswa kulinda uhuru wa habari pamoja na maslahi ya umma. Hoja zinazotarajiwa kujadiliwa ni pamoja na uwazi wa mamlaka, ulinzi wa waandishi, uwajibikaji wa vyombo vinavyotumika na kuzuia matamshi ya hasara au taarifa za uwongo.

Katika maoni ya wananchi, wananchi wa Dar es Salaam wanaeleza umuhimu wa kushiriki katika mchango unaotengeneza mamlaka yao. Msimamo huo unahamasisha mjadala kutoka majengo ya bunge hadi miji, ambapo watu hujengenea maisha kila siku kupitia simu, redio na mitandao.

Haki za waandishi na uwazi wa mchakato

Muundo mpya unapaswa kulinda haki ya waandishi, pamoja na uhuru wa vyombo vya habari kutoa habari, kujibu serikali na kukosoa makosa bila hofu ya hukumu za kiadili. Haki hizo zinapaswa kuheshimiwa bila kuingiliwa na maslahi ya kisifa au maslahi ya madaraka.

Mashaka yaliyoibua yanahusu mamlaka ya kutoa maamuzi, kama vile ya kumwomba mhusika kutoa taarifa za siri, kuzuia maandishi au kutoa leseni ya kufanya kazi. Sheria inapaswa kuonyesha wazi kila hatua, hoja zake, majibu yake na njia ya kuombaUfufuzi wa maamuzi haya.

Majadili kuhusu malipo na uwajibikaji

Mada nyingine ya majadili ni malipo ya huduma za mamlaka husika na namna ya kuzifanya. Wakati wa kujadili swali la malipo ya kila watu, wabunge wanaweza kuangalia makato ya taasisi zote zilizo chini ya tume na kulinganisha uwazi wa mapato na majukumu ya kila taasisi.

Hoja zilizomo katika simu za waziri wa mawasiliano zinaweza kusaidia kupeka msimamo wa Serikali kwenye agenda ya umma. Serikali inapaswa kueleza mapendekezo yake kuhusu bajeti, ada na vipengele vya usimamizi ili washikilishaji waweze kutoa maamuzi kwa taarifa kamili.

Msimamizi, majukumu na mifano ya dhana

Tume ya vyombo vya habari inaweza kushughulikia kila muhtasari, ikiwa ni usajili wa vyombo, maelekezo kuhusu maadili ya taarifa, malalamiko ya umma na elimu kuhusu haki za waandishi. Majukumu hayo yanaweza kujumuisha redio za miji, televisheni, vyombo vya habari vya mtandao na makundi ya wahakiki.

Uhuru wa tume unapaswa kushirikiana na uwajibikaji. Bodi ya usimamizi inaweza kuchaguliwa kwa ushiriki wa wabunge, kwa kuzingatia utayari, uadilifu na kutofanyika migongano ya maslahi. Ripoti za kila mwaka zinaweza kuchapishwa hadi umma ili iwe rahisi kufuatilia jinsi tume ilivyotumia mamlaka yake.

Athari kwa redio, televisheni na mitandao

Vyombo vya habari vya ndani vina jukumu la kujenga jamii na kutoa taarifa za muktadha wa maisha ya watu. Mpaka mpya unapaswa kukenga redio za miji bila kuziua kwa kukosewa uwezo wa kufanya kazi, hasa pale vinavyohitaji mafungu ya kijiji na maendeleo ya huduma za jamii.

Taarifa zinazozunguka mitandao zinazidi kuwa muhimu kwa vijana na watu wa kila rufaa, hivyo vigezo vya usimamizi vinapaswa kuheshimu teknolojia mpya. Maelezo kuhusu mtangulizi wa taarifa za sibuka media yanaweza kusaidia wasomaji kuelewa jukumu la vyombo vya habari katika kujenga taarifa na kuchunguza msimamo wa Bunge.

Hatua zinazotarajiwa na wada wa kila watu

Baada ya kuahidiwa, Bunge linapaswa kutoa maelekezo kuhusu hatua inayofuata na wakati ambao muswada utarudi kujadiliwa. Maandishi ya muswada yanaweza kusaidia kama yaliyo na mapendekezo kuhusu majukumu ya tume, mamlaka yake, mahusiko ya viongozi wake na njia za malalamiko.

Wote wa umma wanaweza kuchangia maoni kuhusu muundo unaofaa na matokeo yaliyotarajiwa. Tazama maendeleo ya usimamizi wa habari katika kila wakati na changia maoni yako ili mchakato huu uwe na misingi bora, uwazi na uwajibikaji kwa wananchi.