Bunge lajadili ajira za mafuta na nguvu za kigeni

Bunge lajadili suala la ajira za uwanda wa petroli kupeleka nguvu za kigeni, wakati wabunge na wataalamu walijadili mbaliniko kati ya kujenga nafasi za kazi za ndani na kukomesha utegemezi wa teknolojia, wataalamu na fedha za nchi za kigeni.

Mjadili ulihusu hasa uwekezaji wa rafiniji na viwanda vya uchakataji wa mafuta, ambapo wananchi wanaotarajia kupata ajira, wanafunzi wanaotarajia kupata ujuzi na serikali inayotarajia mapato ya kodi.

Maswali muhimu ni jinsi miradi hii itashirikisha Watanzania kwa nafasi za uamuzi, ununuzi na mali ya umma, bila kufanya nchi kuishi kwenye bidhaa za mafuta zilizo chini ya udhamaji wa wageni.

Ajira za wananchi ndio msingi wa mjadili

Hoja ya msingi ilikuwa kujiruhusu kila mradi wa mafuta kuonyesha ni wapi ajira zitaundwa, ni wapi zitatumika na ni wapi maonyo ya kisasa yatapatikana. Waambatani walisema namba ya wafanyakazi pekee haitoshi pale mafanikio ya mradi yakitoka nje ya nchi.

Wabunge walitaka kujua ni wataalamu wa kigeni wangecotr; wengine walihoji kama wafanyakazi wa ndani watafanya kazi za kuchukua hatua baada ya kufunzwa. Msimamaka wa makubaliano ya kazi ndiyo unaweza kusaidia kuondoa wasiwahisi kuhusu matumizi ya nguvu za kigeni.

Kupima ajira za Watanzania kunapaswa kuhusisha idadi, ujuzi unaohitajika, mishahara na uendeleaji wa wafanyakazi. Mradi unaweza kuonekana kuwa wa manufaa kwa jamii ikiwa tu watu wake wanafanya maamuzi ya muda mrefu na kupata nafasi katika ngazi zote za uchakataji.

Uhamisho wa wataalamu na teknolojia

Uhitaji wa wataalamu wa kigeni unaweza kukaa kwa muda mrefu hasa katika uhandisi, usimamizi wa viwanda na teknolojia ya uchakataji. Bunge ilisisitiza kuwepo kwa mafunzo ya ndani ili ujuzi uliochukua pesa za nchi usiwe ndiyo hoja ya kudumu.

Makubaliano ya kazi yanaweza kujumuisha vipindi vya kufunza Watanzania, lakini yanaapaswa kuwa na majukumu ya kuwajengea ujuzi. Teknolojia inayotumika pia inapaswa kuwapa Watanzania nafasi ya kuisimamia, kui troubleshoot na kuibadilisha wakati wa kazi.

Maswali ya kodi yaliyojitokea katika mjadili wa mgogoro wa kodi yanaonyesha umuhimu wa kushughulikiwa kwa uwazi mapato ya mradi. Serikali inahitaji kujua ni kiasi gani cha mapato kitakachenguliwa ndani ya nchi na ni kiasi gani cha rushua kitatishwa nje.

Ununuzi wa ndani dhati ya uchakataji wa mafuta

Ununuzi wa bidhaa na huduma za ndani unapaswa kuwa sehemu ya mikakati ya mradi ili mapato yaliyotengwa kwa ajira yasiwe ya kigeni pekee. Kampuni zinazounda vifaa, chakula, usafu, usafiri na huduma za uhandisi zinaweza kuwa mchango muhimu wa kuongeza thamani ya hapa nchini.

Ushiriki wa Watanzania katika hisa za kampuni au makubaliano ya kila siku unaweza kusaidia mapato ya mradi yabaki ndani ya nchi. Hata hivyo, namna ya kushiriki inapaswa kufanyika kwa uwazi ili kuondoa maswali kuhusu rushua ya kigeni au matumizi ya mali ya umma.

Ujenzi wa barabara, vituo vya afya, maji safi na miundo ya kijiji unaotumika na wafanyakazi wa sekta ya mafuta unapaswa kuzingatiwa. Maslahi ya mradi yanaweza kupanuka kuelewa vijiji vilivyo karibu na viwanda vya uchakataji.

Msimamaka na maslahi ya kiuchumi

Msimamaka wa mradi unapaswa kujumuisha vipindi vya kutoa taarifa, uhakiki wa mali na kukagua matokeo ya kila mwaka. Wanafunzi, wafanyakazi wa ndani, wabia na vikundi vya wananchi vinapaswa kupewa nafasi ya kutoa maoni kuhusu mipango ya utekelezaji.

Usalama wa mazingatio, usafi wa hewa, matumizi ya maji na usimamizi wa taka za zinazotokana na uchakataji wa mafuta ni maslahi ya msingi. Mjadili ulikumbusha kuwa manufaa za kijiji hayatakiwe kuwa kwa namna ambayo inaleta hatari kwa mazingatio ya binadamu au uendelevu wa rasilimali.

Serikali inapaswa kuthibitisha kwamba maslahi ya kijiji yatakuwa ya watu wa Tanzania, si vigezo vya wageni. Majukumu ya kila mkataba wa uwekezaji yanaweza kuhusisha ajira, mafunzo, ununuzi wa ndani, mali ya umma na teknolojia.

Vitu vya kuangaliwa katika utekelezaji

Ishara za kwanza za kutosha ni kujiruhusu kujua majengo, wafanyakazi na vipindi vya ujuzi. Maonyo ya pamoja yanaweza kusaidia kulinganisha ahadi za serikali na matokeo halisi.

Faida za kijiji:

Hatari za kuangaliwa:

Mwisho wa mjadili, washiriki wanaotarajia kuona mabadiliko ya kiuchumi yaliyo dhahiri. Taarifa za hatua zinazofanyika baada ya mjadili zinapaswa kuthibitishwa kupitia vyombo vinavyotumika na Serikali.

Taarifa za Bunge kwa umma

Sibuka Maisha itaendelea kutoa taarifa za mjadili kupitia Redio na Programu za Televisheni, pamoja na maelezo ya wataalamu kuhusu matokeo ya uwekezaji. Kwa zawadi za kujifurahia, wasikilizaji wanaweza pia kuangalia vipya vya burudani.

Wafanyakazi, wanafunzi na wafanyabiashara wanaotafuta nafasi za kuendelea nafasi za kazi zinazohusu sekta ya mafuta wanaweza kufuatilia taarifa za mikutano na maelekezo ya Serikali. Mchango wa umma utarahisha kuwafahamu wakati wa kuanza kazi na mchanganyiko wa wataalamu.

Tazameni taarifa za mjadili, wasikilizeni Redio ya Sibuka Maisha na muambishene mambo haya kwa familia na jamii zenu ili mjadili unaotafuta manufaa wa kijiji usisikie kama hauna hoja ya kujadiliwa.