Bunge lajadii mfumo mpya wa ukusanyaji kodi kwa wafanyabiashara

Bunge limeanza kujadili mapendekezo ya kuboresha mfumo wa ukusanyaji kodi kwa wafanyabiashara wa ndani, hatua inayolenga kuongeza ufanisi wa mapato ya serikali na kupunguza changamoto zinazowakabili walipa kodi. Mjadala huo umeibua hoja kuhusu usawa wa kodi, matumizi ya teknolojia na namna ya kulinda biashara ndogo dhidi ya mzigo usioendana na uwezo wao.

Mfumo unaopendekezwa unatajwa kuhitaji uwazi zaidi katika usajili wa wafanyabiashara, utoaji wa risiti na ufuatiliaji wa miamala. Wabunge wameeleza kuwa mabadiliko hayo yanapaswa kuambatana na elimu ya kodi, huduma bora na utaratibu rahisi wa kushughulikia malalamiko.

Kwa wafanyabiashara wa masoko, maduka, huduma za usafirishaji na biashara za mtandaoni, mjadala huu unaweza kuathiri namna wanavyohifadhi kumbukumbu, kutangaza mauzo na kutimiza wajibu wao wa kisheria. Utekelezaji wake ukifanyika kwa mashauriano, unaweza kujenga uaminifu kati ya mamlaka na sekta binafsi.

Sababu za kubadili mfumo wa kodi

Wajumbe wa Bunge wameonyesha umuhimu wa kuwa na mfumo unaotumia taarifa sahihi za biashara badala ya kutegemea makadirio yasiyoeleweka. Kwa mtazamo huo, matumizi ya mifumo ya kidijitali yanaweza kusaidia kuunganisha usajili wa biashara, malipo ya kodi na utoaji wa risiti katika mchakato unaoeleweka zaidi.

Lengo lingine ni kupunguza mianya ya ukwepaji kodi na kuzuia baadhi ya wafanyabiashara kubebeshwa wajibu mkubwa kuliko wengine. Mfumo wa haki unapaswa kutambua tofauti kati ya biashara ndogo inayochipukia, kampuni yenye mtaji mkubwa na mfanyabiashara anayefanya shughuli kwa msimu.

Msimamo wa wafanyabiashara wadogo

Wafanyabiashara wadogo wamekuwa wakihitaji utaratibu unaoendana na mazingira yao ya kazi. Changamoto zinazotajwa ni pamoja na ukosefu wa kumbukumbu za mauzo, gharama za kufuata taratibu na hofu ya faini pale wanapokosea bila kupata maelekezo ya kutosha.

Maoni kutoka kwa wananchi yanaweza kusaidia wabunge kutathmini athari halisi za mapendekezo hayo; baadhi ya maoni ya Dar yanaonyesha umuhimu wa kusikiliza wafanyabiashara na watumiaji wa huduma za umma kabla ya kufanya mabadiliko makubwa.

Teknolojia katika ukusanyaji mapato

Mifumo ya kielektroniki inaweza kurahisisha ulipaji wa kodi kwa kuwezesha wafanyabiashara kufanya malipo kwa simu au njia nyingine salama. Pia inaweza kutoa kumbukumbu zinazopunguza migogoro kuhusu kiasi kilicholipwa, tarehe ya malipo na aina ya kodi inayodaiwa.

Hata hivyo, teknolojia inahitaji miundombinu inayofanya kazi kwa uhakika. Maeneo yenye changamoto za intaneti, umeme au uelewa mdogo wa mifumo ya kidijitali yanapaswa kupewa huduma mbadala na msaada wa karibu ili wafanyabiashara wasiathirike kwa sababu zilizo nje ya uwezo wao.

Uwazi na uwajibikaji wa mamlaka

Mabadiliko ya sera ya kodi yanahitaji maelezo yanayopatikana kwa lugha rahisi. Wafanyabiashara wanapaswa kujua viwango vya kodi, muda wa kulipa, nyaraka zinazohitajika na hatua za kuchukua wanapokutana na hitilafu au maamuzi wanayoona si sahihi.

Uwajibikaji wa watendaji ni sehemu muhimu ya mfumo huo. Malalamiko kuhusu vitisho, rushwa au ukaguzi usio wa haki yakipuuzwa, uaminifu utapungua na baadhi ya wafanyabiashara wanaweza kurudi kwenye shughuli zisizo rasmi. Taasisi zinazohusika zinapaswa kuweka njia wazi za kupokea na kufuatilia malalamiko.

Athari kwa uchumi wa ndani

Kodi zinazokusanywa kwa ufanisi zinaweza kusaidia kugharamia huduma za afya, elimu, miundombinu na usalama. Kwa wafanyabiashara, mazingira yenye huduma bora yanaweza kupunguza gharama za uendeshaji na kuongeza nafasi ya biashara kukua.

Mjadala huo pia una umuhimu kwa ushindani wa soko. Ikiwa biashara zilizosajiliwa zitalipa kodi huku nyingine zikifanya kazi bila kufuata taratibu, ushindani unaweza kuwa usio sawa. Serikali inahitaji kuunganisha usimamizi wa kodi na urasimishaji wa biashara kwa kutoa vivutio, mikopo na mafunzo.

Hatua zinazotarajiwa baada ya mjadala

Baada ya Bunge kuchambua mapendekezo hayo, wadau wanatarajia maelekezo yatakayoweka bayana muda wa utekelezaji, makundi ya walipa kodi yatakayoathiriwa na taratibu za mpito. Mashauriano na vyama vya wafanyabiashara, halmashauri na wataalamu wa uchumi yanaweza kupunguza mapungufu kabla ya mfumo kuanza kutumika.

Mjadala huu unaendana na mijadala ya kimataifa kuhusu ukusanyaji wa mapato na kurahisisha biashara, ambayo inaweza kufuatiliwa kupitia habari za kimataifa. Tanzania inaweza kujifunza kutoka mifumo mingine, huku ikihakikisha suluhisho litakalotumika linaendana na mazingira ya wafanyabiashara wake.

Wasomaji wa Sibuka Media wanaweza kufuatilia taarifa za Bunge, maoni ya wafanyabiashara na uchambuzi wa sera kupitia tovuti, Radio Sibuka Maisha na TV Sibuka Maisha. Endelea kusoma na kusikiliza habari zetu ili kupata taarifa zinazogusa uchumi, biashara na maisha ya kila siku.